Czy można stworzyć profil psychologiczny
osoby szczęśliwej?
Psychologia pozytywna i psychologia zdrowia od lat próbują odpowiedzieć na to pytanie. Takie podejście jest próbą uchwycenia typowych właściwości osoby, która potrafi utrzymywać swój dobrostan niezależnie od zewnętrznych warunków.
A więc co łączy ludzi szczęśliwych? Okazuje się, że wyróżnia ich 8 cech.
Oto one:
1. Atraktor – stan równowagi psychicznej, do którego spontanicznie dąży po doświadczeniach zaburzenia lub stresu. Osoba szczęśliwa potrafi wracać do swojego wewnętrznego stanu równowagi, nawet po trudnościach. Nie unika emocji negatywnych, ale umie je przetwarzać i integrować z doświadczeniem życiowym. To rezyliencja emocjonalna czyli zdolność do regeneracji, odbudowy i powrotu do dobrostanu po stresie.
2. Poczucie osobistego sprawstwa – czyli przekonanie, że mam wpływ na swoje życie. Według badań A. Bandury (teoria samoskuteczności), ludzie z wysokim poczuciem wpływu częściej podejmują inicjatywy, mają lepsze zdrowie psychiczne i rzadziej doświadczają bezradności. Osoby szczęśliwe nie czekają, aż świat przyniesie im dobre rzeczy – same je tworzą.
3. Silne poczucie własnej wartości – akceptacja siebie bez udawania. Człowiek szczęśliwy to ktoś, kto lubi siebie, ale nie dlatego, że jest doskonały, lecz dlatego, że akceptuje siebie takim, jakim jest.
4. Dojrzała osobowość – z potrzebą wzrostu i rozwoju, a nie tylko przetrwania. Według A. Maslowa szczęście to efekt samorealizacji, czyli realizowania swojego potencjału, kreatywności i wartości. Dojrzała osobowość kieruje się potrzebami wzrostu. Cechuje ją wewnętrzna motywacja i ciekawość świata.
5. Autentyczność – brak fasadowości w relacjach, bycie prawdziwym w kontakcie z innymi. Carl Rogers (psychologia humanistyczna) pisał, że warunkiem szczęścia i rozwoju jest zgodność między tym, kim jestem, a tym, jak siebie pokazuję światu.
6. Osobowość autoteliczna – radość z codziennych działań, z bycia tu i teraz, czyli znajdują radość i satysfakcję w samym procesie działania, a nie tylko w jego efektach. Potrafią być w pełni obecne, zaangażowane w tu i teraz, bez potrzeby nieustannego oceniania i porównywania.
7. Koncentracja na teraźniejszości – uważność i wdzięczność.
Osoby szczęśliwe są bardziej uważne (mindful) – skupiają się na teraźniejszości, nie rozpamiętują przeszłości ani nie martwią się przyszłością. Badania pokazują, że uważność obniża aktywność ciała migdałowatego (ośrodka lęku), a zwiększa aktywność kory przedczołowej, odpowiedzialnej za racjonalność, spokój i radość.
8. Pozytywna emocjonalność – zdolność do równoważenia trudnych emocji dobrem i nadzieją. To tendencja do częstszego doświadczania emocji takich jak wdzięczność, spokój, radość, nadzieja. Nie oznacza to braku smutku, lecz umiejętność równoważenia emocji negatywnych pozytywnymi.
Szczęście nie jest celem, który trzeba osiągnąć -to codzienny wybór: zauważać dobro, być tu i teraz, żyć autentycznie. A Ty? Czy widzisz w sobie te cechy? Która z nich jest dziś Twoją najmocniejszą stroną – a którą chcesz rozwijać?